Жаңалықтар

Энергетикалық басымдылық.

22 қаңтар 2014 ж.

Әлемдік тренд.

Қазір Елбасымыздың Үкімет алдында қойыпотырған мақсаттар мен міндеттері, экономикасының даму жағынаң алғашқы отыз енудің жана өндіріс орындарын талап етіп отыр. Бірақ жақсы нәтиже алуышың мықты энергетикалық өндіріс керек. Сондықтан мындай өндіріс салалары даму үстінде болу керек.

Себебі жаңа ашылған өндіріс салалы не турып қалады, не қажеті энергетиканы дурыс қолдана алмай қалуын мүмкін.

Қазақстаның болашағы үшін енгізілген жана қүжат «Ұлтық энергетикалық баяндамасы» (ҰЭБ), жоғарда аталған болашақтағы энергетаканың секторы жолдарың корсету тиісті. 2012 ж.сонынаң бастап бул жумыспен KazEnergy ассоциациясының мамандары айналысады. Бір жылдан сон бүл финалдық нүсқасы «Ұлтық энергетикалық баяндама» мәтижесі көрсетілген. Бұл жұмысты тауқылауда Үкіметінің басшылары қатынасты,энергетикалық және мұнай-газ компаниялардың басшылары,сала бірлестік, ғалымдар, сарапшылықтар және парламентшіліктер қатынасты. Бүл жаңа құжат тәуелсіз халықаралық сарапшылықтардың бағалану керек. Тек соныңда Үкімет басшыларымен қарастырып, ел басымыздың қол кою тиісті.

Бірақ бірінші баға Қазақстан стратегияның дұрыстық жолы энергетика даму айтылды,Марией Ван дер Ховен,абыройлы маманбен - Халықаралық энергетикалық агентігінің (ХЭА) тындырымды директоры, Астанадағы жумыс сапарымен журген.

– Әлемдік энергетика бойынша озінің ішкі өндірістік ішінде энергия көзі қазбалар қорлары Қазақстан – негізглерің бірі боп табылады. Мария Ван дер Ховен - ашық мәжілісте KazEnergy айтуы бойынша,ХЭА Қазақстаның энергиясының тыгыс байланыстығың қалайды,себебі олар үшін энергияның қаншалықты дамығанын білү қажет .

Барлық қатусышыларды қонағымыз 2013 жылғы әлемдік энергиясың шолуп өтіп және оның дамуы тұралы болжап отті. Оның айтуы бойынша энергиялық карта өзгеріп отырады, мунай мен газдың орталықтары Азияға қарай ығыстырылып отырады.

– Мария Ван дер Ховен хабарлады – жаңа сұрасыстармен қабылдаулары бойынша, АҚШ алғашқы болып кележатқан, Азиялықтардың өңірлердің ішінде Қытай мен Индия мунай мен көмірдін,өндірүлүлінде әлемдік көшбасы болып қалуу мүмкін.

Сондай көрініс бойынша, Қазақстаның болүы өнірлі ортасында,жаңа мүмкіншіліктер ашылады. 2020 жылдан бастап 2035 жылға дейн мүнай мен газды өндірү Республика өсіріп үдету. Бірақ тез шығатын азиалық нарығына шығу, оның сөзі бойынша, бүгінгі күні  біздің елімізде өзіндің мұнай-газ-көлік инфрақұрылымды дамыту қажет.

– Тұрақты энергетикаға көші үшін қазақстанда, мұнай, газ және көмірдің үлкен қорының болуы, жаңғыртпалы энергия көздерін  (ЖЭК) дамыту қажет, - ХЭА бастығы атап көрсетті.

Қазақстанда жүргізілетін ЭКСПО  болашақта осы аймақта тұрақты энергетикалық дамуға алып келетіндігіне қол жеткізеді.

Сондай-ақ Мария Ван дер Ховен, ЖЭК дамуына қарамастан, жақын онжылдықта мұнай, газ және көмірді тұтыну жоғарғы деңгейде қалады. Энергия себетіне 75 % құрайтын болады.

Қазақстанның Мұнай және газ министрлігі Қарабалин Ұзақбай, ХЭА бастығымен берілген шолуды қарастырып, өз келісімін білдірді.

– 2035 жылға дейін жоспарда мұнай, газ және көмірдің бөлігі дүниежүзілік құрылымында болатыны сөзсіз. Футурологтар Қазақстанда қорының маңызды бөлігі бар мұнай және көмірді «жерледі». Соңғы жарты ғасырда  олардың маңызы түсуі «жүз пайыздық сенніммен» әрон жылдықта жоспарланған,- деп айтты Ұ.Қарабалин

Қазақстан көмірсутек шикізатының қорына ие – 5 млрд. Тонна мұнай және 4 млрд. газ текше метрі бар. Және де үлкен көмір қоры бар.

Сондай-ақ, уранның халықаралық нарығына жеткізу бойынша алда.

Осы факторларды есепке ала «Ұлттық энергетикалық баянадамасы» әзірленген болатындығын KazEnergy Ассоциациясының бас директоры Әсет Мағауов айтқан болатын.

Оның сөзіне қарағанда, геологиялық зерттеулерге көп назар аударуға көңіл бөледі. Өткен жұмада Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында да айтылған болатын.

–2025 соңында жаңа кенорындарында жаңа зерттеулердің деңгейін ұстап тұруға болады. Геологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізу болашағы жақсы болып табылады.

2005 жылдан бастап республикада барлау жұмыстарына жұмсалған қаржының төмендеу беталысы байқалды және кен орындарын пайдалану келісім шарттарының саны да төмен болды,- деп хабарлады Ә.Мағауов.

«Ұлттық энергетикалық баянадамасында»  геологиялық барлау жұмыстары бойынша мемлекеттік бағдарламаны қабылдау қажеттігі, сондай-ақ мұнай-газ секторына жаңа қаражаттың енуі үшін салықтық режимді жеңілдету қажетті туындағаны туралы айтылды.

Жақын он жылдықта Қазақстанға мұнай және газ өте көп мөлшерде қажеттігі болады.

Тек көрші Қытайдың қажеттігін қанағаттандыру үшін ғана емес, сондай-ақ ішкі сұранысты қанағаттандыру үшін де қажет. Мағауовтың  сөзі бойынша, үш МӨЗ жаңғыртуын аяқтаудан кейін, қазақстандық мұнайдың ҚР ішкі нарығына көлемді арттыру қажеттігі туындажы.

– МӨЗ ірі жобаларға мұнайдың бересі қамтамасыз етуге мүмкіндік  болмай жатыр. Сонымен қатар, 2020 жалдан кейін МӨЗ сұранысын қанағаттандыруға жеткіліксіз болады. Үлкейту және жаңа зауыттың құрылысы қажет болатынын Әсет Мағауов атап көрсетті.

Қазақстанда көмірдің қоры 34 млрд. тоннадан асады және «Ұлттық энергетикалық баянадамасында» көмірге аса маңызды назар аударылды. Ресейдің қазақстандық көмірінен бірте-бірте бас тарту себебінен, KazEnergy өкілдерінің сөзінен, алдын ала шаралардың қабылдауға қажеті туындады. Солтүстік көрші осы негізгі  тауардың тұтынушысы  болып табылатынын атап көрсетті.

– Қазақстандық көмірді Ресейде тұтынуының өсу ықтымалдығы аз, өзіндік көмірдің өндірісінің жоспарланған өсу себебінен және энергетикалық саясатына байланысты берті-бірте экибастұз көмірінен бас тартуға бағытталған,- деп Ә.Мағауов  айтты.

Импорт Ееуро одақтан және Қытайдан жоғарғы тасымалду шығындарымен шектелген. Сондай ақ, көмірдің сапасына халықаралық нарық қатаң талаптарды көрсетеді, бірақ негізгі қорларды – екібастұз көмірін пайдалы емес. Сондықтан келешекте басқа кен орындарынан көмірді байытудың пайдалылығы бойынша зерттеулерге қолға алу керек.   

 

Авторы: Кульпаш КОНЫРОВА

Zakon.kz сайтының хабарламасы бойынша


ГЧП
Cuba Cuba Cuba Cuba
Left Arrow
Right Arrow